MENU
Jak oznakować mieszankę paszową uzupełniającą dla psa lub kota? Sprawdź wymagane informacje, deklaracje dodatków i zasady claims w UE.
Prawidłowe znakowanie pasz dla psów i kotów nie zaczyna się od rozmieszczenia tekstu na opakowaniu. Zaczyna się od odpowiedzi na trzy pytania: czym prawnie jest produkt, jaki status mają jego składniki i jakie informacje wynikają z receptury.
W przypadku wielu produktów sprzedawanych potocznie jako „suplementy dla zwierząt” właściwą kategorią prawną jest mieszanka paszowa uzupełniająca. Zasady jej prezentacji i oznakowania wynikają przede wszystkim z Rozporządzenia (WE) nr 767/2009 w sprawie wprowadzania na rynek i stosowania pasz.
To ważne rozróżnienie. Określenie „suplement diety dla psa” funkcjonuje w języku konsumenckim, ale nie jest kategorią produktu z prawa paszowego i nie zastępuje obowiązkowego oznaczenia rodzaju paszy.
Jeżeli dopiero projektujesz produkt, a nie tylko jego etykietę, zobacz także: Własna marka suplementów dla zwierząt - od pomysłu do półki.
Rozporządzenie 767/2009 definiuje mieszankę paszową jako mieszaninę co najmniej dwóch materiałów paszowych, zawierającą dodatki paszowe lub ich niezawierającą, przeznaczoną do doustnego żywienia zwierząt.
Mieszanka paszowa uzupełniająca ma wysoką zawartość określonych substancji i z uwagi na swój skład może pokryć dzienną dawkę pokarmową wyłącznie w połączeniu z innymi paszami.
W praktyce do tej grupy może należeć wiele proszków, mieszanin olejów, past czy płynów podawanych psom i kotom jako uzupełnienie podstawowego żywienia. Sam olej będący jednym materiałem paszowym nie staje się jednak mieszanką paszową uzupełniającą tylko dlatego, że jest sprzedawany jako „suplement”.
Kluczowe jest jednak to, że o kategorii prawnej nie decyduje wygląd produktu ani nazwa marketingowa. Decydują skład, funkcja i sposób stosowania.
Podstawą jest Rozporządzenie (WE) nr 767/2009. Reguluje ono między innymi odpowiedzialność za etykietowanie, obowiązkowe informacje, skład, dodatki, claims oraz prezentację produktu.
Jeżeli receptura zawiera dodatki paszowe, trzeba równolegle uwzględnić Rozporządzenie (WE) nr 1831/2003 i warunki konkretnej autoryzacji dodatku w unijnym rejestrze.
W praktyce pet food bardzo ważnym dokumentem interpretacyjnym jest również FEDIAF Code of Good Labelling Practice for Pet Food. Kodeks nie zastępuje prawa, ale pokazuje, jak stosować przepisy do realnych sytuacji rynkowych. Komisja Europejska wskazuje go jako kodeks opracowany w ramach mechanizmu przewidzianego przez Rozporządzenie 767/2009.
To jeden z najważniejszych punktów, szczególnie przy produkcji kontraktowej.
Zgodnie z art. 12 Rozporządzenia 767/2009 podmiot odpowiedzialny za etykietowanie musi zapewnić obecność i merytoryczną poprawność informacji na etykiecie. Co do zasady jest nim podmiot, który jako pierwszy wprowadza paszę na rynek, albo podmiot, pod którego nazwą produkt jest sprzedawany.
Producent kontraktowy może przygotować projekt etykiety, ale samo zlecenie tej pracy nie powinno być traktowane jako automatyczne przeniesienie odpowiedzialności regulacyjnej.
Dlatego finalna weryfikacja musi obejmować nie tylko plik graficzny, lecz także recepturę i dokumentację składników.
Zakres informacji zależy od rodzaju produktu, receptury i użytych dodatków. Dla typowej mieszanki paszowej uzupełniającej dla psa lub kota trzeba zweryfikować co najmniej poniższe obszary.
Etykieta musi wskazywać prawidłowy typ paszy, np. „mieszanka paszowa uzupełniająca”. Załącznik II do rozporządzenia dopuszcza w polskim oznakowaniu karmy dla zwierząt domowych użycie określenia „karma”, np. „karma uzupełniająca dla psów”.
Najważniejsze jest, aby konsument i organ kontrolny nie mieli wątpliwości, do jakiej kategorii produkt należy.
Dla mieszanki paszowej należy wskazać gatunek lub kategorię zwierząt, dla których produkt jest przeznaczony.
„Dla zwierząt” to zwykle za mało, jeżeli produkt projektowano np. wyłącznie dla dorosłych psów albo dla kotów.
Instrukcja stosowania nie jest dodatkiem marketingowym. Jest częścią bezpieczeństwa produktu.
Powinna wskazywać cel stosowania i sposób podania, a gdy jest to wymagane - również maksymalną ilość produktu. Ma to szczególne znaczenie przy mieszaninach zawierających dodatki na poziomach wyższych niż maksymalne zawartości ustalone dla paszy pełnoporcjowej.
Załącznik II do Rozporządzenia 767/2009 przewiduje w takim przypadku instrukcję określającą maksymalną ilość mieszanki m.in. na zwierzę na dzień, jako procent dawki dziennej albo w przeliczeniu na paszę pełnoporcjową. Celem jest niedopuszczenie do przekroczenia maksymalnej zawartości dodatku w całej dawce dziennej.
To właśnie dlatego nie powinno się ustalać „dawkowania” dopiero podczas projektowania etykiety. Wynika ono z receptury.
Lista materiałów paszowych powinna być poprzedzona nagłówkiem „Skład” i co do zasady przedstawiana w kolejności malejącej według masy.
Dla pet food prawo pozwala w określonych sytuacjach zastępować nazwę konkretnego materiału nazwą kategorii materiałów paszowych.
Jeżeli jednak obecność składnika jest szczególnie podkreślana słowami, zdjęciem lub grafiką, jego procentowa zawartość powinna zostać zadeklarowana.
Przykład: jeżeli front opakowania eksponuje „z łososiem”, nie można traktować łososia jak anonimowego elementu listy składu.
Sekcja „Dodatki” podlega odrębnym zasadom od składu.
Dla pasz przeznaczonych dla zwierząt niewykorzystywanych do produkcji żywności szczegóły określa Załącznik VII do Rozporządzenia 767/2009. Obowiązek deklaracji zależy między innymi od rodzaju dodatku i warunków jego autoryzacji.
Punktem wyjścia są dodatki, dla których ustalono maksymalną zawartość dla co najmniej jednego zwierzęcia niewykorzystywanego do produkcji żywności, dodatki zootechniczne oraz kokcydiostatyki i histomonostatyki. Załącznik obejmuje też dodatki, których poziom przekracza zalecaną maksymalną zawartość określoną w akcie autoryzacji. Deklaracja musi uwzględniać właściwą nazwę lub numer identyfikacyjny, ilość oraz grupę funkcjonalną lub kategorię, zgodnie z zasadami załącznika i autoryzacją dodatku.
Dla części grup, np. konserwantów czy przeciwutleniaczy, przewidziano uproszczenia. Dodatki szczególnie eksponowane słowami lub grafiką podlegają zasadom deklaracji z pkt 1 albo 2 rozdziału I Załącznika VII. W przypadku witamin możliwe jest, na warunkach tego załącznika, zadeklarowanie całkowitej ilości gwarantowanej przez cały okres trwałości w sekcji „Składniki analityczne” zamiast ilości dodanej w sekcji „Dodatki”.
Dlatego informacji o dodatkach nie warto tworzyć na podstawie handlowych nazw surowców z faktury. Trzeba pracować na dokumentacji regulacyjnej składnika.
To jeden z najczęstszych punktów zapalnych przy projektowaniu receptur pet health.
Materiał paszowy i dodatek paszowy funkcjonują w dwóch różnych reżimach prawnych. Nie można przyjąć, że skoro oba trafiają do tej samej kapsułki, proszku czy płynu, mogą być deklarowane identycznie.
Status wpływa na:
Jeżeli klasyfikacja składnika jest niepewna, powinno się ją rozstrzygnąć przed przygotowaniem finalnej etykiety, a najlepiej jeszcze przed zamówieniem surowca.
Dla „innej mieszanki paszowej uzupełniającej” dla psów i kotów Załącznik VII przewiduje deklarację:
Dla mieszanek mineralnych zestaw obowiązkowych parametrów jest inny: obejmuje wapń, sód i fosfor. Nie wystarczy więc przenieść do nich deklaracji stosowanej w zwykłej mieszance uzupełniającej.
Jeżeli dobrowolnie deklarowane są pod nagłówkiem składników analitycznych witaminy, aminokwasy lub pierwiastki śladowe, trzeba uwzględnić zasady dotyczące deklaracji ich całkowitej ilości.
Nie należy więc mechanicznie kopiować tabeli analitycznej z innego produktu.
Trzeba sprawdzić również obowiązek deklarowania wilgotności. Zgodnie z Załącznikiem I, jeśli nie określono innego poziomu w Załączniku V lub katalogu materiałów paszowych, dla „innych pasz” obowiązek powstaje po przekroczeniu 14%. Dla mieszanek mineralnych oraz określonych mieszanek z dużym udziałem produktów mlecznych obowiązują inne progi.
To ma znaczenie zwłaszcza przy pastach, płynach i wilgotnych formach produktu. Sam zestaw czterech podstawowych składników analitycznych nie zawsze zamyka listę wymaganych deklaracji.
Do ogólnych obowiązkowych informacji należą między innymi:
Dla mieszanek paszowych art. 17 reguluje również sposób deklaracji minimalnego okresu trwałości.
Minimalna trwałość nie powinna być traktowana jako arbitralna decyzja marketingowa. Rozporządzenie definiuje ją jako okres, w którym podmiot odpowiedzialny gwarantuje utrzymanie deklarowanych właściwości paszy.
W praktyce często widzimy dwie skrajności: całkowity brak informacji identyfikacyjnych albo automatyczne dodawanie każdego numeru, jaki znajduje się w dokumentacji producenta.
Przepisy rozróżniają dane podmiotu odpowiedzialnego za etykietowanie, numer zatwierdzenia - jeżeli jest dostępny i właściwy zgodnie z przepisami - oraz dane producenta, gdy producent nie jest jednocześnie podmiotem odpowiedzialnym za etykietowanie.
Dlatego tę część etykiety trzeba projektować na podstawie faktycznego modelu łańcucha dostaw.
Art. 19 Rozporządzenia 767/2009 wprowadza dodatkowy wymóg dla karmy dla zwierząt domowych. Na etykiecie trzeba wskazać bezpłatny numer telefonu lub inne odpowiednie narzędzie komunikacji, dzięki któremu kupujący może uzyskać dodatkowe informacje o dodatkach i materiałach zadeklarowanych kategoriami.
To nie jest wyłącznie element customer service. Pełni również funkcję transparentności regulacyjnej.
Obowiązkowe informacje muszą być łatwo zauważalne, czytelne, trwałe i możliwe do odróżnienia od pozostałej komunikacji. Art. 14 wymaga użycia języka urzędowego lub co najmniej jednego z języków urzędowych państwa albo regionu, w którym produkt jest wprowadzany na rynek.
Dla marki sprzedającej w kilku krajach oznacza to konieczność przygotowania właściwych wersji etykiety. Angielska strona internetowa nie zastępuje wymaganej lokalnej wersji oznakowania produktu.
Największe ryzyko często nie znajduje się w sekcji „Skład”, lecz na froncie opakowania.
Art. 13 Rozporządzenia 767/2009 dopuszcza oświadczenia dotyczące m.in. określonych właściwości żywieniowych, procesów lub funkcji, ale claim musi być obiektywny, możliwy do zweryfikowania i zrozumiały dla użytkownika.
Podmiot odpowiedzialny musi również posiadać naukowe uzasadnienie już w momencie wprowadzania paszy na rynek.
Jednocześnie etykieta i prezentacja paszy nie mogą twierdzić, że produkt zapobiega chorobie, leczy ją lub ją wylecza, z wyjątkami wprost przewidzianymi przez przepisy.
W praktyce oznacza to, że poprawna lista składników nie uratuje produktu, jeżeli front opakowania obiecuje działanie lecznicze.
Rozporządzenie definiuje oznakowanie szerzej niż samą fizyczną etykietę na opakowaniu. Obejmuje ono informacje przypisywane paszy także w internecie i reklamie.
Przy sprzedaży na odległość art. 11 ust. 3 wymaga udostępnienia większości obowiązkowych informacji przed zawarciem umowy. Określone wyjątki, w tym numer partii i dane o minimalnej trwałości, mogą być przekazane najpóźniej przy dostawie. Nie oznacza to, że cały obowiązek informacyjny można zastąpić zdjęciem nieczytelnego opakowania.
Dlatego przed premierą trzeba porównać:
Nie ma sensu rygorystycznie poprawić opakowania, a dzień później opublikować na Instagramie zdanie, którego nie można byłoby na nim umieścić.
Przed wysłaniem projektu do drukarni sprawdź:
Najgorszy moment to dzień przed drukiem 10 000 opakowań.
Najlepszy model wygląda tak:
receptura -> klasyfikacja składników -> treść regulacyjna -> projekt graficzny -> ostateczna kontrola projektu -> druk.
Jeżeli etykieta powstaje równolegle z recepturą i dokumentacją, większość problemów można rozwiązać zanim zacznie generować koszty.
FoodUP analizuje etykiety razem z recepturą i dokumentacją składników. Dzięki temu weryfikacja nie ogranicza się do korekty słów w PDF, ale obejmuje również to, czy deklaracje wynikają z rzeczywistego produktu.
Jeżeli projekt jest jeszcze na wcześniejszym etapie i zastanawiasz się nad modelem produkcji, zobacz także: Private label, white label czy własna receptura?
Napisz na team@foodup.com.pl i prześlij projekt etykiety, skład ilościowy oraz dokumentację surowców. Wskaż gatunek docelowy i planowany rynek sprzedaży, aby można było określić zakres weryfikacji.
Nie jest kategorią prawną w systemie prawa paszowego. Produkt może być tak potocznie opisywany przez rynek, ale obowiązkowe oznaczenie musi odpowiadać rzeczywistej kategorii paszy, np. mieszance paszowej uzupełniającej.
Zakres obowiązków producenta zależy od modelu współpracy, ale Rozporządzenie 767/2009 wskazuje osobę odpowiedzialną za etykietowanie i nakłada na nią obowiązek zapewnienia kompletności oraz merytorycznej poprawności informacji. Samo zlecenie produkcji nie powinno być traktowane jako automatyczne przeniesienie całego ryzyka na CDMO.
Nie w identyczny sposób. Załącznik VII określa, które dodatki są deklarowane obowiązkowo oraz kiedy można stosować uproszczenia. Dodatkowo warunki konkretnej autoryzacji mogą wprowadzać własne wymagania.
Takie sformułowanie nie jest automatycznie ani legalne, ani nielegalne. Trzeba ocenić cały claim, produkt, gatunek, dawkę i bazę dowodową. Art. 13 dopuszcza claims dotyczące wsparcia lub ochrony funkcji fizjologicznych, ale wymaga ich obiektywności, weryfikowalności i naukowego uzasadnienia.
Tak. Karta produktu i reklamy podlegają zasadom oznakowania i prezentacji pasz. Większość obowiązkowych informacji musi być dostępna przed zakupem, z wyjątkami określonymi w art. 11 ust. 3. Dlatego kartę produktu należy analizować razem z fizyczną etykietą.
mgr farm. Maciej Jaskólski - farmaceuta i założyciel FoodUP Consulting. Łączy doświadczenie w rozwoju produktów, jakości i regulacjach z praktyką wdrożeń w branży suplementacyjnej i pet health.
Checklisty etykiet i oświadczeń zdrowotnych – jak nie stracić tygodni na poprawki
.png)
